LUTY 2015

Mówi się, że przysłowia są mądrością narodu. Jest w tym zapewne wiele prawdy. Przez lata lud obserwował cykliczne zmiany zachodzące w przyrodzie wraz z kolejnymi miesiącami i porami roku. Przysłowia były sposobem przekazania wniosków płynących z tych obserwacji przyszłym pokoleniom. Nawet dziś, w dobie nowoczesnych technologii umożliwiających coraz dokładniejsze prognozowanie pogody ta wiedza wciąż pozostaje użyteczna. Poniżej zamieszczamy wybór ludowych prognoz na luty.

Polskie przysłowia ludowe na luty

  1. Czasem luty się zlituje, że człek niby wiosnę czuje, ale czasem tak się zżyma, że człek prawie nie wytrzyma.

  2. Gdy mróz w lutym ostro trzyma, tedy jest niedługa zima.

  3. W lutym śnieg i mróz stały, w lecie będą upały.

  4. Gdy ciepło w lutym, zimno w marcu bywa, długo trwa zima, rzecz to jest niewątpliwa.

  5. Gdy bez wiatrów luty chodzi, w kwietniu wicher nie zawodzi.

  6. W lutym, gdy zagrzmi od wschodniego boku, burze i wiatry walne są w tym roku.

  7. W lutym wody wiele - w lecie głodne nawet cielę.

  8. Kiedy luty puści, to marzec wypiecze.

  9. Kiedy luty schodzi, człek po wodzie brodzi.

  10. Luty bywa w lód okuty.

  11. Jeśli ci jeszcze nie dokuczył luty, to pal dobrze w kominie i miej kożuch suty.

 

W lutym przypada 70. rocznica podjęcia przez Krajową Radę Narodową uchwały o odbudowie stolicy (3 lutego). Wojenne straty urbanistyczne Warszawy wynosiły ok. 84 proc., (zabudowa przemysłowa - 90 proc., mieszkalna - 72 proc. i zabytkowa - 90 proc.).

70 lat temu odbyła się również konferencja jałtańska (4-11 lutego), która do dziś pozostaje symbolem zdrady zachodnich sojuszników wobec Polski i ich zgody na podporządkowanie Europy Wschodniej totalitarnemu imperium sowieckiemu. W konferencji jałtańskiej udział wzięli: Józef Stalin, Franklin D. Roosevelt i Winston Churchill.

10 lutego mija 75 lat od pierwszej masowej deportacji 140 tys. Polaków w głąb Związku Sowieckiego, przeprowadzonej przez NKWD. Kolejne deportacje obywateli polskich przeprowadzono w kwietniu i czerwcu 1940 r. Ostatnią rozpoczęto w przededniu wojny niemiecko-sowieckiej pod koniec maja 1941 r. W sumie według danych NKWD w czterech deportacjach zesłano około 330-340 tys. osób.

 

KALENDARIUM WYBRANYCH ROCZNIC

 

3 lutego

 

1735 roku urodził się IGNACY KRASICKI, biskup warmiński, poeta, prozaik, publicysta, tłumacz, komediopisarz i bajkopisarz, autor bajek również dla dzieci z morałem i zwierzęcym bohaterem o dużych wartościach wychowawczych (Jagnię i wilcy, Lew i zwierzęta, Przyjaciele, Ptaszki w klatce). (zm. 14 III 1801). 280. rocznica urodzin.

 

4 lutego

 

1995 roku zmarła KLEMENTYNA SOŁONOWICZ-OLBRYCHSKA, prozaik, pedagog, autorka słuchowisk radiowych, sztuk telewizyjnych oraz utworów dla dzieci i młodzieży, m.in. Powrót do domu, Kiedy to się zaczyna?, Cierpki owoc tarniny, Jak mu powiedzieć. 20. rocznica śmierci.

 

1505 roku w Żurawnie pod Haliczem urodził się MIKOŁAJ REJ, polski poeta i prozaik renesansowy, tłumacz, a także polityk i teolog ewangelicki. Choć nie był humanistą w naukowym rozumieniu tego słowa, zawdzięcza się mu upowszechnienie idei humanitas w polskiej kulturze. Długo uznawano go za "ojca literatury polskiej". Był pierwszym polskim pisarzem – obok Marcina Bielskiego – który łączył rozwój rodzimego języka literackiego z ideą służbie Rzeczypospolitej. 510. rocznica urodzin.

 

5 lutego

 

1960 roku urodziła się IWONA CHMIELEWSKA, grafik, ilustratorka, autorka pastelowych, pobudzających wyobraźnię dziecka ilustracji do książki Dzień dobry, Europo! A. Niezgody oraz książek autorskich, m.in. O wędrowaniu przy zasypianiu, Myślące alfabety, Kłopot, Pamiętnik Blumki. 55. rocznica urodzin.

 

9 lutego

 

ustawą 1990 roku o zmianie przepisów o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej w godle Rzeczypospolitej Polskiejprzywrócono koronę. Ustawodawca określił: „Godłem Rzeczypospolitej Polskiej jest wizerunek orła białego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawo, z rozwiniętymi skrzydłami, z dziobem i szponami złotymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy”. Herb Polski jest obowiązującym symbolem RP, obok flagi, hymnu i pieczęci. Jego archetypem jest dynastyczny herb Piastów – pierwszych władców Polski.

 

11 lutego

 

1695 roku BITWA pod LWOWEM – starcie zbrojne, które miało miejsce w dniach podczas wojny polsko-tureckiej (1683–1699) toczonej w ramach wojny Turcji z Ligą Świętą (Austrią, Polską, Wenecją, Państwem Kościelnym, Rosją). Generalnie najazd tatarski był nieudany, a powrotna droga przez pokryty pustyniami i śniegami Budziak naraziła Tatarów na te same udręki. Generalnie nie bitwa, a ciężkie warunki atmosferyczne, jakie panowały w odwrocie, zadały ordzie bardzo ciężkie straty – już w okolicach zamku Okopy Świętej Trójcy większość Tatarów wracała pieszo. Wyprawa tatarska, która miała zmusić Polskę do zawarcia pokoju, zakończyła się porażką.

 

12 lutego

 

TŁUSTY CZWARTEK – w kalendarzu chrześcijańskim ostatni czwartek przed wielkim postem, znany także jako zapusty. Tłusty czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału. W Polsce oraz w katolickiej części Niemiec, wedle tradycji, w tym dniu dozwolone jest objadanie się.

Najpopularniejsze potrawy to pączki i faworki, zwane również w niektórych regionach chrustem lub chruścikami. Dawniej objadano się pączkami nadziewanymi słoniną, boczkiem i mięsem, które obficie zapijano wódką. Staropolskie przysłowie mówi: Powiedział Bartek, że dziś tłusty czwartek, a Bartkowa uwierzyła, dobrych pączków nasmażyła. Według jednego z przesądów, jeśli ktoś w tłusty czwartek nie zje ani jednego pączka – w dalszym życiu nie będzie mu się wiodło.

 

1865 roku urodził się polski poeta, nowelista, powieściopisarz KAZIMIERZ PRZERWA-TETMAJER. Należał do najpopularniejszych poetów Młodej Polski. W swojej twórczości najpełniej wyraził obawy i lęki pokolenia końca wieku. Wiele jego utworów uznawanych jest poetyckie manifesty czasów, w których żył. Kazimierz Przerwa-Tetmajer był autorem śmiałych erotyków (Lubię, kiedy kobieta, Ja, kiedy usta ku twym ustom chylę..). W wierszach tych głosił pochwałę piękna cielesnego, przelotnej radości, jaką daje zaspokojenie zmysłów. Urzekały szczerością i bezpośredniością. Utwory te były swoistą rewolucją w dziejach polskiej liryki miłosnej. 150. rocznica urodzin.

 

1920 roku urodziła się DANUTA GELLNEROWA, poetka, autorka piosenek, audycji radiowych oraz wierszy i opowiadań dla dzieci najmłodszych, nawiązujących do codziennych doświadczeń, obserwacji i zabaw dziecka, m.in. Opowieści starej sowy, Gdzie jesteś, misiu?, Polecimy w świat. (zm. 11 V 2003). 95. rocznica urodzin.

 

1930 roku urodził się JÓZEF WILKOŃ, wybitny malarz, grafik, autor ilustracji do ponad 100 książek dla dzieci, m.in. W Nieparyżu i gdzieindziej A. Kamieńskiej, Nasze podwórko L. J. Kerna, List do Warszawy T. Kubiaka, Roczniak M. Rowlings. 85. rocznica urodzin.

 

14 lutego

WALENTYNKI – DZIEŃ ZAKOCHANYCH, święto obchodzone w Polsce od lat 90. XX wieku.

 

18 lutego

POPIELEC, ŚRODA POPIELCOWA (staropolska Wstępna Środa) − w kalendarzu chrześcijańskim pierwszy dzień Wielkiego Postu. Jest to dzień pokuty przypadający na 46 dni kalendarzowych (40-dniowy okres postu, bez wliczania niedziel) przed Wielkanocą.

 

21 lutego

MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ JĘZYKA OJCZYSTEGO, święto ustanowione przez UNESCO 17 listopada 1999 r. w celu zwrócenia uwagi na istotę i znaczenie języka ojczystego jako dziedzictwa kulturowego.

 

22 lutego

1810 roku urodził się polski kompozytor i pianista FRYDERYK CHOPIN, data ta zapisana w dokumentach parafialnych jest jednak kwestionowana, gdyż Fryderyk i jego rodzina, zawsze podawali 1 marca. 205. rocznica urodzin.

 

24 lutego

1885 roku urodził się JULIUSZ KADEN-BANDROWSKI, pseud. Juliusz Kaden, prozaik, publicysta, żołnierz, autor m.in. utworów adresowanych do dzieci i młodzieży Miasto mojej matki, W cieniu zapomnianej olszyny, Wakacje moich dzieci. (zm. 8 VIII 1944). 130. rocznica urodzin.

 

27 lutego

1945 roku w Łowiczu urodził się DANIEL OLBRYCHSKI, polski aktor teatralny i filmowy. Jest niekwestionowanym królem polskiego kina. Odtwarzał niezapomniane do dziś role Kmicica, Hamleta, Makbeta i Otella, które są marzeniem każdego aktora. Pięć filmów, w których zagrał było nominowanych do Oscara. Na ekranie debiutował w 1964 r. będąc jeszcze studentem. Mimo iż nie ukończył studiów, jego wielki talent szybko rozbłysnął. Występował w Teatrze Powszechnym, a także Narodowym w Warszawie. Jego mistrzem i wymagającym nauczycielem był Andrzej Wajda. Olbrychski zagrał w 10 filmach Wajdy. Ostatnia duża rola artysty to Gerwazy w "Panu Tadeuszu" Andrzeja Wajdy. 70. rocznica urodzin.

(opracowanie: IC)