KALENDARIUM Styczeń 2015

Rok 2015. Rocznice

Rok 2015 - bogaty w ważne rocznice dla Polski i dla Europy. Mija w tym roku m. in. 70 lat od wyzwolenia KL Auschwitz i zakończenia II wojny światowej oraz 75 lat od dokonania Zbrodni Katyńskiej. Rok 2015 zgodnie z uchwałami Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej upamiętnia 10. rocznicę śmierci św. Jana Pawła II i 600. rocznicę urodzin Jana Długosza. A z okazji 250 -lecia Teatru Narodowego w Warszawie, powołanego w 1765 roku przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Rok 2015 będzie też Rokiem Teatru Publicznego.

W uchwale dotyczącej ogłoszenia roku 2015 Rokiem św. Jana Pawła II podkreślono ogromne zaangażowanie papieża Polaka w proces odradzania się polskiej niepodległości oraz w propagowanie uniwersalnego przesłania o godności i prawach człowieka. Motywem przewodnim wszelkich inicjatyw wzbogacających ten Rok są słowa Jana Pawła II wypowiedziane przed laty na Jasnej Górze: "Czuwam - to znaczy także: czuję się odpowiedzialny za to wielkie, wspólne dziedzictwo, któremu na imię Polska. To imię nas wszystkich określa. To imię nas wszystkich zobowiązuje...".

2015 r. jest także rokiem upamiętnienia dokonań Jana Długosza – wybitnego polskiego historyka, dyplomaty i duchownego. W podjętej przez Sejm uchwale ustanawiającej go patronem 2015 r. przypomniano, że Jan Długosz jest uważany za ojca polskiej historiografii i heraldyki, twórcę największego dzieła opisującego dzieje państwa polskiego – „Roczniki, czyli Kroniki sławnego Królestwa Polskiego”.

Decyzją posłów w 2015 roku będziemy obchodzić również Rok Polskiego Teatru. Sejm RP oddaje hołd ludziom i instytucjom tworzącym polski teatr, który jest jednym z najważniejszych obszarów życia kulturalnego i społecznego. W ciągu 250 lat istnienia teatr publiczny w Polsce służył sztuce i społeczeństwu, podejmując dialog z tradycją, komentując otaczającą rzeczywistość oraz wytyczając nowe drogi rozwoju sztuki.

Rok 2015 ogłoszono również:





KALENDARIUM WYBRANYCH ROCZNIC

Styczeń 2015

1 stycznia

ŚWIATOWY DZIEŃ POKOJU - święto ustanowione z inicjatywy francuskiego filozofa, podróżnika i humanisty Raoula Follereau przez papieża Pawła VI listem z 8 grudnia 1967, skierowanym nie tylko do wiernych Kościoła katolickiego, ale do wszystkich ludzi dobrej woli. Obchodzony jest 1 stycznia. Co roku ma inny temat wybrany przez papieża, który wydaje z tej okazji orędzie, poruszające różne problemy związane z tematyką pokoju.

135. rocznica urodzin MIECZYSŁAWY ĆWIKLIŃSKIEJ (1880 - 1972), polskiej aktorki teatralnej i filmowej.

2 stycznia

30. rocznica śmierci IGORA SIKIRYCKIEGO (1920 – 1985), polskiego poety, satyryka, tłumacza, autora książek dla dzieci (31 lipca – 95. rocznica urodzin). Pisał wiersze, satyry, reportaże, teksty publicystyczne, wiersze i bajki dla dzieci, fraszki, skecze dla teatru, powieści dla młodzieży. Przetłumaczył wiele utworów poetyckich z języka rosyjskiego, białoruskiego, gruzińskiego, mołdawskiego i ormiańskiego.

3 stycznia

70. rocznica śmierci FERDYNANDA ANTONIEGO OSSENDOWSKIEGO (1878 – 1945), polskiego poety, podróżnika, przyrodnika antykomunisty, nauczyciela akademickiego, członka Akademii Francuskiej, działacz polityczny, naukowy i społeczny. Ossendowskiemu światową sławę przyniosła książka: Zwierzęta, ludzie, bogowie, która na przełomie 1920 i 1921 r. ukazała się w Nowym Jorku, w 1922 r. w Londynie, a w 1923 r. w Warszawie. Łącznie osiągnęła ona rekordową liczbę dziewiętnastu tłumaczeń na języki obce. Ossendowski opisał w niej wspomnienia z ucieczki z Rosji ogarniętej chaosem rewolucji. Opis obejmuje ucieczkę z Krasnojarska opanowanego przez bolszewików, zimę w tajdze, przeprawę do Mongolii i pobyt w niej u boku barona Ungerna.

4 stycznia

w 1785 roku urodził się JACOB GRIMM, niemiecki uczony, filolog, który wspólnie z bratem Wilhelmem zebrał i wydał baśnie dla dzieci tłumaczone na wiele języków. Najsławniejsze z nich to, m.in. Kopciuszek, Czerwony Kapturek, Królewna Śnieżka, Tomcio Paluszek. 230. rocznica urodzin.

w 1915 roku urodził się TYTUS KARPOWICZ, prozaik, znawca i miłośnik rodzimej natury, autor adresowanego do młodzieży cyklu opowieści Księga puszczy oraz powieści przyrodniczych: Żelazny wilk, Władca Doliny Morskiego Oka, Lato po indiańsku. 100. rocznica urodzin.

55. rocznica śmierci ALBERTA CAMUSA (1913 – 1960), prozaika i dramaturga francuskiego, eseisty, reżysera teatralnego. Czołowy reprezentant egzystencjalizmu w literaturze. Uważany za jednego z najwybitniejszych intelektualistów europejskich II połowy XX w. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1957.

5 stycznia

120. rocznica śmierci WŁADYSŁAWA PODKOWIŃSKIEGO (1866 – 1895), polski malarz i ilustrator, prekursor polskiego impresjonizmu. Malował pejzaże, sceny figuralne, portrety, obrazy symboliczne. Jego najbardziej znanym obrazem jest Szał uniesień, przedstawiający nagą kobietę na koniu stającym dęba.

8 stycznia

80. rocznica urodzin ELVISA PRESLEYA (1935 – 1977), piosenkarza amerykańskiego. Jedna z ważniejszych ikon popkultury XX wieku, znany powszechnie jako Elvis, często nazywany „Królem Rock and Rolla” lub po prostu „Królem”.

9 stycznia

w 1945 roku urodziła się MAŁGORZATA MUSIEROWICZ, pisarka, ilustratorka, autorka poczytnych książek dla dzieci i młodzieży, m.in.: Czerwony helikopter, Ble-ble, Kluczyk, Światełko, Znajomi z zerówki, Całuski pani Darling, Łasuch literacki, Jeżycjada – cykl powieściowy o problemach i wyborach moralnych rodziny Borejków.

90. rocznica urodzin JERZEGO WITTLINA (1925 – 1989), polskiego pisarza, satyryka. Autor prześmiewczych i popularnych za PRL-u "vademeców". Tłumacz "Odysei" i "Gilgamesza" oraz z języka hiszpańskiego, angielskiego i niemieckiego.

12 stycznia

155. rocznica śmierci JANA ZYGMUNTA SKRZYNECKIEGO (1787 – 1860), oficera napoleońskiego, generała armii polskiej i belgijskiej, wodza naczelnego powstania listopadowego.

70. rocznica od rozpoczęcia zimowej ofensywy Armii Czerwonej z linii Wisły i Narwi w kierunkach zachodnim i północnym. W rezultacie Armia Czerwona zajęła obszar Polski centralnej, a także Prusy Wschodnie oraz Pomorze. 17 stycznia 1. Armia Wojska Polskiego wkroczyła do zrujnowanej Warszawy.

14 stycznia

245. rocznica urodzin ADAMA JERZEGO CZARTORYSKIEGO (1770 – 1861) - polski mąż stanu, minister spraw zagranicznych Imperium Rosyjskiego w latach (1804-1806), wiceprezes Rządu Tymczasowego Królestwa Polskiego w 1815 roku, senator-wojewoda Królestwa Polskiego (1815), prezes Rządu Narodowego Królestwa Polskiego (1831), prezes Senatu, pisarz, poeta, mecenas sztuki i kultury, odznaczony Orderem Orła Białego (w 1815), wielki skarbnik Katolickiego Wielkiego Przeoratu w Rosji kawalerów maltańskich w 1798 roku.

15 stycznia

35. rocznica śmierci LESZKA HERDEGENA (1929 – 1980), polskiego aktora. Znany jest jako wykonawca Pieśni o małym rycerzu z serialu Przygody pana Michała.

70. rocznica utworzenia Narodowego Banku Polskiego (1945) - polski bank centralny z siedzibą w Warszawie.

18 stycznia

100. rocznica urodzin KAZIMIERZA WICHNIARZA (1915 – 1995), polskiego aktora teatralnego i filmowego (27 VI – 20. rocznica śmierci).

75. rocznica śmierci KAZIMIERZA PRZERWY – TETMAJERA (1865 – 1940), polskiego poety, prozaika, dramaturga, przedstawiciel Młodej Polski, brat przyrodni malarza Włodzimierza Tetmajera (12 II – 150. rocznica urodzin).

19 stycznia

40. rocznica śmierci KAZIMIERZA WYKI (1910 – 1975), polskiego historyka i krytyka literatury (19 III – 105. rocznica urodzin). W swych analizach literackich zajmował się szczególnie romantyzmem i Młodą Polską.

20 stycznia

160. rocznica urodzin LUDWIKA SOLSKIEGO (1855 – 1954), polskiego aktora i reżysera. Ludwik Solski był jednym z pionierów w realizacji repertuaru rosyjskiego na polskich scenach: Tołstoja, Czechowa, Gorkiego oraz adaptacji z Dostojewskiego.

695. rocznica koronacji w katedrze na Wawelu WŁADYSŁAWA ŁOKIETKA na króla Polski (1320).

95. rocznica urodzin FEDERICO FELLINIEGO (1920 – 1993) – włoski reżyser i scenarzysta filmowy, czołowy przedstawiciel europejskiego kina autorskiego. Autor La strady, Słodkiego życia, Nocy Cabirii, Amarcord oraz Osiem i pół.

21 stycznia

DZIEŃ BABCI, święto obchodzone w Polsce od 1964 roku.

130. rocznica urodzin FRANCISZKA LEJI (1885 – 1979) - – polski matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli krakowskiej szkoły matematycznej. Wprowadzona przez niego metoda punktów ekstremalnych i funkcji ekstremalnych nosi obecnie jego imię.

110. rocznica urodzin CHRISTIANA DIORA (1905 – 1957), francuskiego projektanta założyciela domu mody.

65. rocznica śmierci GEORGE’A ORWELLA (właśc. Eric Arthur Blair) (1903 – 1950), prozaika i publicysty angielskiego. Jego dzieła odznaczają się inteligencją i dowcipem oraz wrażliwością na nierówności społeczne. Za jego najbardziej znane dzieła uznawane są: powieść Rok 1984 i satyryczna opowieść Folwark zwierzęcy.

22 stycznia

DZIEŃ DZIADKA, święto obchodzone w Polsce od lat 80. XX wieku.

w 1980 roku zmarła JADWIGA WERNEROWA, biolog i dydaktyk, autorka podręczników szkolnych, gawęd i książek popularnonaukowych promujących wiedzę przyrodniczą, m.in. Poznajemy przyrodę, Rudzia, Sekrety delfinów.

23 stycznia

110. rocznica urodzin KONSTANTEGO ILDEFONSA GAŁCZYŃSKIEGO (1905 – 1953), polskiego poety, satyryka, dramaturga. Najbardziej znany za sprawą serii humoresek Teatrzyk Zielona Gęś, w której pojawiła się galeria postaci takich jak Porfirion Osiełek, Piekielny Piotruś, Hermenegilda Kociubińska czy Zielona Gęś.

24 stycznia

50. rocznica śmieci WINSTONA LEONARDA SPENCERA CHURCHILLA (1874 – 1965) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla. W 2002 w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszechczasów.

26 stycznia

28 I 130. rocznica urodzin WŁADYSŁAWA RACZKIEWICZA (1885 – 1947) - polski działacz polityczny, społeczny i wojskowy, uczestnik I wojny światowej i walk z bolszewikami, minister spraw wewnętrznych w czterech rządach II RP (w latach 1921, 1925–1926, i 1935–1936) i marszałek Senatu III kadencji (1930–1935), wojewoda nowogródzki (1921–1924), wileński (1926–1931), krakowski (1935), pomorski (1936–1939), prezes Światowego Związku Polaków z Zagranicy (1934–1939), Prezydent RP na uchodźstwie (1939–1947).

27 stycznia

70. rocznica od wyzwolenia KL AUSCHWITZ. Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów, a także Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości. Obóz wyzwolili w 1945 r. żołnierze 100. Lwowskiej Dywizji Piechoty.

29 stycznia

295. rocznica urodzin FRANCISZKA BOHOMOLCA (1720 – 1784) - polski jezuita, nauczyciel, redaktor, komediopisarz, poeta, publicysta, tłumacz, wydawca, jeden ze współtwórców polskiego oświecenia.

155. rocznica urodzin ANTONA CZECHOWA (1860 – 1904) - rosyjski nowelista i dramatopisarz. Klasyk literatury rosyjskiej.

30 stycznia

165. rocznica urodzin ALEKSANDRA GIERYMSKIEGO (1850 – 1901) - polski malarz, przedstawiciel realizmu, prekursor polskiego impresjonizmu. Najświetniejszy okres twórczości Gierymskiego przypadł na okres warszawski (lata 1879–1888). Najsłynniejsze obrazy tworzone w tym okresie, jak Pomarańczarka, Brama na Starym Mieście, Przystań na Solcu, Trąbki, Piaskarze i inne, prezentują sceny z życia biedoty Powiśla i Starówki.

115. rocznica urodzin IZAAKA DUNAJEWSKIEGO. Rosyjski kompozytor i dyrygent uważany za twórcę "jazzu rosyjskiego".(25 VII – 60. rocznica śmierci).

31 stycznia

w 1920 roku urodziła się DANUTA BIEŃKOWSKA, lekarka, prozaik, eseistka, tłumaczka, autorka opowiadań dla dzieci i powieści psychologicznych dla młodzieży, m.in. Szlakiem orlich gniazd, Daniel w paszczy lwa, Wielka gra, Chłopiec z gitarą, Najdłuższa noc, Chwila prawdy. 95. rocznica urodzin.

110. rocznica urodzin JOHNA O’HARY (1905 – 1970), pisarza amerykańskiego (11 IV – 45. rocznica śmierci). Autor szkiców i opowiadań satyrycznych (Czekając na zimę, Popołudniowy walc), powieści społeczno-obyczajowych (Spotkanie w Samarze).

 

(opracowanie: IC)